पर्यावरण संरक्षण 

विभागाविषयी : वृक्ष लागवड मोहीम, जलसंवर्धन आणि अक्षय ऊर्जेचा प्रचार

                          

• प्रस्तावना –

पर्यावरण संरक्षण म्हणजे निसर्गातील संसाधने, हवा, पाणी, माती, वनस्पती, प्राणी आणि जैवविविधता यांचे जतन व संवर्धन करणे.
मानवी विकासाच्या प्रक्रियेत प्रदूषण, जंगलतोड, औद्योगिक कचरा, आणि हवामान बदल यांमुळे निसर्गाला होणारे नुकसान रोखणे हे याचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.

संरक्षणाची मुख्य कारणे

1. हवामान संतुलन राखणे – हवामान बदल, तापमानवाढ आणि अनियमित पाऊस रोखण्यासाठी.

2. संसाधनांचे जतन – पाणी, जंगल, खनिजे यांचा भविष्यासाठी शाश्वत वापर.

3. आरोग्याचे रक्षण – स्वच्छ हवा व पाणी मानवाच्या आरोग्यासाठी अत्यावश्यक.

4. जैवविविधतेचे जतन – प्राणी व वनस्पतींच्या प्रजाती टिकवून ठेवणे.

संरक्षणासाठी उपाय

• झाडे लावा: मोठ्या प्रमाणावर वृक्षारोपण आणि जंगल संवर्धन.

• पाणी बचत: पावसाचे पाणी साठवणे, टपक सिंचन, गळती रोखणे.

• कचरा व्यवस्थापन: कचरा वेगळा करून पुनर्वापर (recycling) करणे.

• स्वच्छ ऊर्जेचा वापर: सौर, वारा यांसारख्या नवीकरणीय उर्जास्रोतांचा वापर.

• जागरूकता मोहीम: शाळा, गावसभा, आणि सोशल मीडियावर जनजागृती.

शासकीय उपक्रम

भारतात स्वच्छ भारत अभियान, राष्ट्रीय हरित अभियान, जल जीवन मिशन, आणि ऊर्जासंवर्धन कार्यक्रम यांसारखे अनेक प्रकल्प पर्यावरण संरक्षणासाठी राबवले जातात.

निष्कर्ष

पर्यावरणाचे संतुलन राखले तरच भविष्यातील पिढ्या सुरक्षित आणि आरोग्यदायी वातावरणात जगू शकतील.
म्हणून प्रत्येकाने स्वतःपासून छोटे-छोटे प्रयत्न करून पर्यावरण संरक्षणात सक्रिय सहभाग घ्यावा.

​

• विभागाची उदिदष्टे  आणि कार्य

कोठली खुर्द गावात पर्यावरण संतुलनाचा विचार महत्वपुर्ण असुन त्यासाठी अनेक सरकारी योजना राबविल्या जातात

महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजना (मनरेगा)

स्वच्छ भारत अभियान (ग्रामीण)

प्रधानमंत्री आवास योजना (ग्रामीण)

जल जीवन अभियान (पिण्याचे पाणी)

विविध राज्यस्तरीय कल्याणकारी योजना